Resultaten in de toekomst zijn geen garantie voor het heden

Een kleine week geleden sprak ik met iemand die ooit economie heeft gestudeerd. ” Als je hoort wat voor gelul dat allemaal is, dan zou je er het liefst meteen mee ophouden”, zei hij. “Maar ik heb doorgezet.” En aan een paar dingetjes heeft hij in zijn dagelijks leven als uitgever nog steeds iets.

Zijn opmerking kwam voor mij niet zo zeer als een verrassing als wel als een bevestiging van wat ik al vele jaren dacht. Economen zijn mensen die door het onbelemmerd volgen van “modellen”  dagelijks de economie in de waagschaal stellen. ” Op een goed moment”, zo vertelde mijn partner, “stelden ze een model op en verklaarden dat tot werkelijkheid.” In de psychiatrie is voor dat soort gedrag een naam.

Nu zou het wel erg gemakkelijk zijn om alle economen van vandaag even in ene paar seconden voor knettergek te verklaren, ongeacht de vraag of het waar is of niet. Niemand wint de werkelijkheid door een ander tot gek te verklaren. Dat is alleen maar mogelijk door te laten zien hoe deze wel in elkaar zit. Dat is lastig en misschien niet eens nodig maar een beter model voor de economie dan het huidige is wel op te stellen. Een model ook dat in de werkelijkheid met meer blijvend succes te hanteren valt.

Het huidige model

Het bestaande economische model berust op een uitputtingsslag. Hert gaat er van uit dat mensen vandaag al profijt kunnen hebben van de opbrengsten van morgen. Het leenmodel. De gedachte berust op de volgende idee: wij zien kans een constante stroom van economische groei tot stand te brengen. In de praktijk zijn er voldoende redenen om daarin niet te geloven. Het probleem daarvan is dat economen alles vertalen in cijfers die de modellen ondersteunen. Die cijfers zijn altijd gebaseerd op de veronderstelling dat ontwikkelingen van vandaag zich tot in het oneindige zullen voortzetten. Om die “hoogconjunctuur”  in gang te houden, voeren wij de productie in welke vorm dan ook nog ongrijpbare hoogten op en dat betekent overproductie van artikelen en diensten die eigenlijk niemand echt nodig heeft. De markt wordt overspoeld met materiële en geestelijke rotzooi.

Daarbij teren wij vrolijk op de zak van ons nageslacht. Geen probleem want: we blijven immers deel uitmaken van een groeiende economie? Lenen van onze kinderen en kleinkinderen is geen uitzondering geworden die uit noodzaak voortkomt maar een structurele welvaartsvoorwaarde. Als politici en bankiers in tijden van crisis zeggen dat er bezuinigd moeten worden omdat we niet van ons nageslacht mogen stelen, is dat een gotspe want in werkelijkheid deden we dat al jaren. In een vlaag van onbezonnenheid. Hoewel…er komt ook opzet bij kijken maar daarover verderop.

Het nieuwe model 

Het nieuwe model kiest een volledig ander uitgangspunt wantresultaten uit de toekomst vormen geen garantie voor het heden. Het baseert zich volledig op het heden. In tijden dat het heel erg goed gaat, doen ondernemers en overheid zuinig. Zij sparen en bezorgen zichzelf daarmee de middelen om de toekomst te lijf te gaan. Mocht er iets misgaan, dan is er een fonds aanwezig, op micro-, meso- en macroniveau om de tegenvallers op te vangen. We gooien er zo maar even wat vaktermen tegenaan. Het opnemen van spaargeld is in feite “lenen van jezelf”. Je doet het in de overtuiging dat de geleende gelden in de toekomst niet meer nodig zijn of…dat zij weer aangevuld gaan worden. Daarvoor stel je zelf de voorwaarden.Dat is dus volslagen anders dan lenen in de gebruikelijke zin want daarbij laat je het aan anderen over om de voorwaarden te stellen. Anderen die met zelfbedachte cijfers hebben bepaald wat wel of niet kan. Economen, bankiers en grootaandeelhouders. Op hun rol kom ik nog terug.

Beproefd

Sparen en lenen van jezelf is een beproefd middel dat al in de Bijbel voorkomt en dat laatste is misschien wel ene reden waarom zovelen er tegenwoordig een vies gezicht bij trekken. En toch is het het enige logische model omdat je daarbij gebruikmaakt van middelen die al bestaan en niet van middelen die alleen in abstracte, cijfermatige vorm. tevoorschijn zijn getoverd.

De overproductie van het bestaande model komt herbij niet of nauwelijks voor. Iedereen die diensten of materie produceert is bezig de benodigde producten af te leveren, en daarbij volle inzet te tonen. De economie wordt niet ondersteund door het schijnsucces van de lening maar door de daadwerkelijke opbrengst van ieders inzet. Het welvaartsniveau wordt bepaald door ieders daadwerkelijke, dagelijkse inzet en niet door een ongegrond vertrouwen in de verre toekomst. Doordat grootscheepse leningen tot in de verre toekomst uitblijven, zakt de markt ook niet volledig in. Er is geen of weinig lucht.

De beurs

Het aandeel is een Nederlandse uitvinding uit de zestiende/zeventiende eeuw. Aanvankelijk spraken kooplui met elkaar af dat ladingen werden verdeeld over de diverse schepen. De kans dat een schip ten onderging was groot, de kans dat de koopman meeverdronk, werd veel kleiner. In iedere scheepslading hadden de lokale kooplui dus een “aandeel”. Er waren vele redenen voor die aanpak. De kans dat een schip tijdens de reis van of naar Indië verging was heel groot. Bovendien waren er piraten en de bemanning bestond veelal uit schorremorrie dat wegvluchtte uit het vaderland. Roof, moord, diefstal en muiterij lagen op de loer.

In een vroeg stadium al werd het aandeel gebruikt voor onbedoelde, mogelijk winstgevende spelletjes. Zo deden de gebroeders De Witt naar hartenlust mee aan de handel in aandelen die zouden leiden tot de productie van de zwarte tulp. In die tijd en nog steeds was dat een onmogelijke handel maar er gingen voor die tijd enorme bedragen in om. De uitwassen van de beurs zijn er in onze tijd niet fraaier op geworden. Zo is het tegenwoordig mogelijk geld te verdienen met de ondergang van een bedrijf, het zogenaamde shortselling. Een absoluut misdadig spelletje dat door de wet wordt toegestaan. Er zijn meer voorbeelden van volledig onverantwoord gedrag aan de beurs. Daar komt bij dat de grootaandeelhouders nog een ander belang hebben. Zij willen vooral tegen zo laag mogelijke kosten, zoveel mogelijk winst maken.

Van tijd tot tijd vinden zij de kosten veel te hoog en niets is een beter middel dan het ontslag van grote groepen mensen. Zodra zij merken dat de overproductie van onbenullige en zinloze producten dreigt te leiden tot vertraging van de handel, kondigen zij de crisis af. Dat doen zij door kunstmatig de prijzen aan de beurs te laten dalen. De markt die daar het meest gevoelig voor is op dat moment. krijgt dan de schuld. Het grote voordeel van en crisis is dat de aandeelhouders kans zien massa-ontslagen te laten plaatshebben. Bedrijven die bijdragen aan de “overproductie”  gaan failliet en dat is precies de bedoeling.

Eerlijk delen

Politici die vaak geen helder beeld hebben van het geheel beginnen dan te praten over bezuinigen en eerlijk delen maar juist die bezuinigingen leiden tot meer ontslagen, een verdergaande stagnatie en meer noodzaak tot eerlijk delen. Dat delen geschiedt zelden of eigenlijk nooit eerlijk. De bezuinigingen “treffen ons allemaal”  is dan de leus maar dat is in hoge mate oneerlijk. Grote groepen zijn namelijk meteen bij de aanvang al getroffen door de toestand, bijvoorbeeld door ontslag. Het zou pas eerlijk zijn als degenen die het meest hebben geprofiteerd van het “leen je rot”  systeem nu ook het meeste inleveren. zoveel dat zij er ook echt last van hebben, veel last.

Dat gebeurt echter zelden. Het zijnde zieken, zwakken, misselijken, hulpelozen en mensen met problemen die inleveren. Niet voor niets draait de cruise-industrie van Barcelona vandaag de dag op hoge toeren. De mensen met geld hebben nergens last van.

Valse praatjes

Valse praatjes moeten de zaak dan sussen.Praatjes over eerlijk delen en het niet belasten van de volgende generaties. Juist datgene wat nooit gebeurt en dat wat altijd en voortdurend gebeurt, wordt gebruikt om de massa te laten denken dat er maar een weg is: bezuinigen. De werkelijkheid is anders, die ligt besloten in een nieuw systeem dat niet leidt tot de hebberigheid van het “leen je tot systeem”. De werkelijkheid is en blijft dat resultaten van de toekomst geen garantie bieden voor het heden.

Tot sterkte,

Kaj Elhorst

https://chaoticus.wordpress.com

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s