Zin en onzin over fantasie

Sindskort is mijn eerste grote roman uit: Annalen van Gamor. Een boek vol hartstocht, doorzettingsvermogen, doelgerichtheid en meer van dat moois, een boek dat je vooral zou kunnen onderbrengen in de categorie “gefantaseerde geschiedenis”. Veel meer is over de IJstijd ook niet mogelijk want een echte historische roman erover kunnen we niet schrijven. We weten te weinig van die mensen.

Vrijwel alle reacties komen er op neer dat ik zo’n enorme fantasie heb en men bewondert dat en natuurlijk ben ik daar blij mee. Toch ben ik me wel wat gaan afvragen. Als men die fantasie zo prachtig vindt, waarom wordt ze bij kinderen dan altijd de grond in gestampt? Kinderen die roze olifantjes tekenen of bomen onder de grond, krijgen meteen te horen dat zoiets niet “kan”. Waarom eigenlijk? En hoe weten we dat zo zeker?

Een kind wordt geboren met al dan geen kennis van de wereld. Daar weten we niets vanaf omdat verreweg de meesten van ons zich niets herinneren van de periode die voorafging aan de geboorte. Wie zegt zich daarvan wel iets te herinneren, wordt al gauw naar het rijk der fantasten afgevoerd en zo iemand zou eigenlijk niemand serieus moeten nemen. In werkelijkheid is er vrijwel niets bekend van datgene wat er zich afspeelt  in denken en gevoel van kinderen in de baarmoeder, tijdens de geboorte of vlak daarna. Wat neemt een kind wel of niet waar en hoe interpreteert hij of zij dat? Vooral dat laatste is bijzonder belangrijk.

Vrijwel direct begint ook de hersenspoeling door volwassenen. Het kind wordt binnengeleid in de werkelijkheid zoals de ouders die zien: kerk, staat, werk, relaties, taal…van meet af aan krijgt het kind te horen wat “goed” en wat niet “goed” is. Er wordt nauwelijks ene eigen keuze ruimte open gelaten  en de schade die daardoor ontstaat, lijkt mij enorm. Kinderen hebben wel degelijk een eigen belevingswereld  waarin mogelijkheden, onmogelijkheden en vragen rond goed en kwaad bestaan. Die belevingswereld wijkt veelal sterk af van de werkelijkheid zoals ouders die zien omdat een kind nog onbevangen is, zich nog naar eigen inzichten en hartelust kan vormen en zo ontstaat de fantasie. Want wat is fantasie anders dan een poging van een kind om zich de wereld eigen te maken, eigen maken op een manier die het beste bij de desbetreffebde individu past? Fantasie onttrekt zich niet aan de werkelijkheid van de ouders maar geeft er opnieuw vorm aan.

Al gauw wordt er dan beweerd van een kind dat het een dromertje is en dat klinkt dan veelal heel negatief. En toch…ieder mens probeert in het leven zijn of haar domen waar te maken. Je hoort het overal om je heen. Waarom zou ene kind dus niet mogen dromen, dromen van een wereld zoals hij of zij die ziet en die misschien veel mooier is dan alles wat de volwassenen zich nog met heel veel moeite kunnen voorstellen. O ja, ook onder de volwassenen zijn dromers: de echte grote ondernemers, filosofen, kunstenaars en criminelen. Tsja…

En laten we wel wezen: de laatste groepering bestaat veelal uit dromers die in het verleden nooit de kans kregen om te dromen, bij wie het dromen al is verziekt. Die verzieking begint niet alleen thuis en zet zich daar door de jaren heen voort. Want ja kinderen moeten hun best doen op school , een mooie CITO toets halen, studeren en een baan zien binnen te halen die misschien helemaal niet op hun oorspronkelijke dromen aansluit. Daarvoor is de droom van het kind teveel vertroebeld doorpogingen om een taalachterstand in te halen, rekenen met sommetjes en allerhande kennis. Kennis is een lelijk obstakel voor miskende fantasie. Het heeft alleen maar zin om kennis bij te brengen bij iemand die een goed ontwikkelde fantasie heeft omdat het dan mogelijk wordt ook echt met die kennis iets te doen….voort te bouwen….

In dat opzicht is het de grootste waanzin van kinderen innovatieve ideeën te verwachten terwijl hun “innovatieve tool”, de fantasie, niet wordt ontwikkeld. Die wordt onder meer gedwarsboomd door veel te vroeg overbodig veel kennis aan te brengen over computers en de bestaande technieken op dat gebied. Ook dat is al weer zo’n methode om er zeker van te zijn dat kinderen NIET met nieuwe ideeën aan komen dragen omdat zij fundamenteel hebben geleerd dat alles is gebonden aan een bestaande werkelijkheid, een onveranderlijke werkelijkheid ook.

En daarom zou het beter zijn kinderen tot aan hun zesde, zevende jaar heel actief te laten zijn met alles dat met fantasie en creativiteit te maken heeft. De kindergeest vrij te laten uit het intellectuele Huis van Bewaring dat tegenwoordig school heet. Een kind laten zijn en niet een digikloon…dat zou mooi zijn, of droom ik nu teveel?

 

Schade der wetenschap

Te bedenken valt nog wel de schade die de wetenschap heeft toegebracht aan het verschijnsel  van de fantasie. Daar waar de fantasie als kaleidoscoop op de toekomst diende, daar heeft de wetenschap met haar cijfermatige benadering van alles en iedereen een dop op de verrekijker gezet. Fantasie werd verbannen naar het rijk van de fabeltjes en sprookjes (alsof die allemaal onzin zouden zijn). Met haar on-flexibele aanpak, starre zienswijzen en kortzichtige conclusies (ze veranderen elke tien jaar) sneed de wetenschap de pas af van de rijkdom die de fantasie bood. Maar ja…we hebben er zoveel aan te danken, zoals medicijnen met bijwerkingen…

Tot sterkte,

Kaj Elhorst

https://chaoticus.wordpress.com

Advertenties

4 thoughts on “Zin en onzin over fantasie

  1. Mijn ervaring in het middelbaar onderwijs: ze stellen zich vaak volledig onzelfstandig op. Waar o waar komt dat vandaan? Dat zijn vast niet enkel de puberhormonen. Overigens maken die vaak ‘ondoordacht’ –> spontaan? Goed, alles heeft twee kanten dus…

  2. Met ‘ze’ bedoel ik de jonkies dus hè 😉 Maar goed, de educo-volwassies stellen zich weer afhankelijk op van de schoolbaassies (en ‘tonen’ hun ‘zelfstandigheid’ in oa cynisme, hoewel dat met het verdwijnen van de oude garde mede verdwijnt. Gelukkig!) Etc…

  3. Wat ben je toch een sarcast. Ga gauw terug naar de manier van leven van je voorouderlijke holbewoners, zonder alle moderne snufjes en luxe, daar kon je je met je fantasie tenminste nog vrijelijk bewegen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s